Από εδώ το πάω, από εκεί το πάω, το να γράφω για σινεμά με κυνηγά… Δε με χαλάει όμως να καταπιάνομαι με κάτι τόσο όμορφο και σημαντικό. Τουναντίον. Σήμερα, λοιπόν, απλώς δε γίνεται να μην αναφερθώ στα «επίσημα» γενέθλια της «έβδομης» τέχνης…

Ήταν 28 Δεκεμβρίου του 1895 όταν οι αδερφοί Λιμιέρ (Λούι και Ογκίστ) πραγματοποίησαν την πρώτη επί πληρωμή δημόσια προβολή -της δικής τους- ταινίας, διάρκειας μόλις ενός λεπτού, στο Grand Café του  Παρισιού. Αυτή η προβολή αποτελεί και την πρώτη επίσημη πρεμιέρα ταινίας που έγινε ποτέ, καθώς συνοδεύτηκε από κάλεσμα κόσμου και έκδοση/πώληση εισιτηρίων. Αυτό το ένα μόλις -και λιγότερο- λεπτό ήταν η απαρχή μια μεγάλης τέχνης, που εξελίχθηκε, εξελίσσεται και θα συνεχίσει να αναπτύσσεται όσο η τεχνολογία κάνει… θαύματα, αλλά κυρίως όσο υπάρχει πνευματική παραγωγή, που ξεκινά στη συγγραφή σεναρίου, αποκτά ζωή με τη σκηνοθεσία και εκτονώνεται στην τελική συρραφή των λήψεων, που έχει οραματιστεί ο δημιουργός και η ομάδα του (αν υφίσταται).

mesa1

Επηρεασμένοι πρώτα από το γονεϊκό επάγγελμα (κατάστημα φωτογραφικών ειδών) οι δυο Γάλλοι «πατέρες» του σινεμά θα επιδιώξουν να δημιουργήσουν κινούμενη εικόνα, κατασκευάζοντας το 1894 μια μηχανή λήψης/προβολής, για την οποία έλαβαν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Έτσι, την επόμενη χρονιά θα δημιουργήσουν την πρώτη ταινία τους, που θα αποτελέσει, χωρίς να το έχουν προβλέψει ή φανταστεί, το ξεκίνημα για κάτι πολύ μεγάλο, που θα τους ξεπερνούσε.

Το σενάριο στο φιλμ αυτό έλειπε, όπως και η σκηνοθεσία, θα έλεγε κανείς, όμως και μόνο το γεγονός ότι «γέννησαν» τη δυνατότητα λήψης κινούμενης εικόνας και το εγχείρησαν πρώτοι, τους ανήκει δικαιωματικά η «πατρότητα» του επίσημου κινηματογράφου…

Δείτε εδώ τα πρώτα φιλμς των αδερφών Λιμιέρ (το πρώτο, που επαναλαμβάνεται, συνιστά και την πρώτη ταινία του σινεμά, ένα «μονόπλανο», χωρίς μοντάζ και… πολλά άλλα):

Είναι άραγε πολλά τα 120 χρόνια που μετρά ο κινηματογράφος; Δε θα το έλεγα. Δεν είναι και λίγα όμως. Διότι σε όλο αυτό το διάστημα το νεογνό του τέλους του 19ου αιώνα, έγινε τα επόμενα χρόνια ένα παιδί με τις ανησυχίες του, στη συνέχεια ένας έφηβος που ψάχνεται, έπειτα ντύθηκε με ήχο (και μουσική) για να είναι ομορφότερος», ενώ, μεσήλικος περίπου, άρχισε να… μιλά (ο ομιλών κινηματογράφος έκανε «ρετρό» τον μέχρι πρότινος τότε βουβό). Λίγο μετά απέκτησε και χρώμα, καλύτερη καθαρότητα εικόνας και πολλούς περισσότερους «πατέρες», που άφησαν το δικό τους στίγμα.

Σε όλη του αυτήν την πορεία έχει ασχοληθεί με τον έρωτα, τον πόλεμο, την πολιτική, το μυστήριο, τον τρόμο, το σουρεαλισμό, την κωμωδία, το καλτ, τη μαγεία, το ανυπέρβλητο, αλλά και το πραγματικό. Έχει εξιτάρει τη φαντασία όσο καμία τέχνη, ενώ συνάπτει συνέχεια σχέσεις με τις άλλες τέχνες (πχ μεταφορά βιβλίων στη μεγάλη οθόνη ή η ζωή του τάδε καλλιτέχνη σε φιλμ). Έχει αποδώσει δε ουκ ολίγες φορές μέσω της δραματοποίησης την ιστορική αλήθεια, ενώ παράλληλα έχει χρησιμοποιηθεί -και χρησιμοποιείται- ως μέσο απίστευτης προπαγάνδας διαχρονικά (ποιος ξεχνά το ναζιστή υπουργό -μετρ του είδους- Γκέμπελς ή μεταγενέστερα την ψυχροπολεμική προπαγάνδα του Χόλυγουντ, που ακόμα και σήμερα δε σταματά να επαίρεται για την «καλή και πατριωτική» Αμερική;).

Μέσα σε όλη αυτήν την πορεία έχουν γραφτεί ολόχρυσες σελίδες (είναι χρήσιμο να έχει δει κανείς το ιστορικό φιλμ του Ρώσου Σεργκέι Αϊζενστάιν, «Θωρηκτό Ποτέμκιν», του 1926) , αλλά και μεγάλες αποτυχίες ή εξόφθαλμες «αρπαχτές». Είναι φυσιολογικό στην τόση ποσότητα παραγωγής, να υπάρχουν και αποτυχημένες ή μη αξιόλογες προσπάθειες. Χειρότερο όλων, πάντως, είναι το γεγονός ότι σημαντικές δημιουργίες μικρού ή μεγάλου μήκους μένουν στην αφάνεια, επειδή δε συγκαταλέγονται στις λεγόμενες «εμπορικές», μην τυγχάνοντας της ανάλογης προβολής και ανάδειξής τους.

Ο υπερήλικας πλέον κινηματογράφος δείχνεις ακόμα νέος και συνάμα πολύ ώριμος. Η τεχνολογία δε, μόνο υπέρ του μπορεί να λειτουργήσει. Ωστόσο, αυτό που θα πρέπει να προσεχτεί είναι τα άψογα ή φαντασμαγορικά εφέ να μην υπερκερνούν την ποιότητα του σεναρίου. Στο χέρι του είναι όμως…

Αντί επιλόγου

Θα κλείσω τις λίγες αυτές γραμμές με ένα ολιγόλεπτο απόσπασμα από μία αγαπημένη ταινία του νεότερου σινεμά, ως φόρο τιμής για τα σημερινά γενέθλιά του, αν θέλετε. Ως τέτοιο δεν επέλεξα κάτι κλασικό, ιστορικό ή όπως λέμε «πολυπαιγμένο». Άλλωστε η «κορυφαία» στιγμή της έβδομης οθόνης είναι πάντα κάτι σχετικό. Επέλεξα, λοιπόν, απλώς ένα συγκλονιστικό, αυτοσαρκαστικό και πολύ «σκληρό» λεκτικά μονόλογο μπροστά στον καθρέφτη, αντίκρυ σε ένα καθόλα κριτικό είδωλο. Απολαύστε το μοναδικό Έντουαρντ Νόρτον στην κορυφαία στιγμή από την ταινία «25η ώρα»: