10:10, 29/07/2017 | Συντάκτης: Νίκος Πολιουδάκης

Dunkirk: Ένα πολεμικό έπος χωρίς… κλασικούς ήρωες

Dunkirk ή, ελληνιστί, Δουνκέρκη: Η πόλη με το βορειότερο λιμάνι της Γαλλίας, στα σύνορα με το Βέλγιο ή, αλλιώς, το έπος του Christopher Nolan , εν έτει 2017. Ένα έπος, που δεν «έγραψαν» τόσο οι ήρωες «με τα όπλα στα χέρια», ως είθισται, αλλά εκείνοι που με κίνδυνο της ζωής τους και με προεξέχον το άγραφο καθήκον τους για το σεβασμό στη ζωή του συνανθρώπου, βρέθηκαν στην καρδιά του πολέμου. Και οι οποίοι, μάλλον, «νίκησαν»…

Το σημείο; Η βόρεια-ανατολική γαλλική ακτογραμμή, στα όρια με τη χώρα του Βελγίου. Το διακύβευμα; Η διάσωση όσων περισσότερων γίνεται από τους περίπου 400000 Άγγλους στρατιώτες, που έχουν αποκλειστεί στη μεγάλη παραλιακή κοιλάδα της Δουνκέρκης. Ο πραγματικός, επίσημος στόχος; Να διασωθούν 30 με 45 χιλιάδες, σύμφωνα με τις διαταγές του Τσώρτσιλ. Η αποστολή; Ναυτικές δυνάμεις, που επιχειρούν ήδη, αλλά και κινητοποιημένοι πολίτες με τα πλοιάρια τους, που θα ξεκινούν σωρηδόν από το Νησί της Βρετανίας με προορισμό τη βόρεια πλευρά της Γαλλίας, να σώσουν όσους μπορούν.

Την ίδια ώρα; Ναζιστικά μαχητικά -και όχι μόνο- από αέρος σκορπούν με παροδικές επιθέσεις το θάνατο, χτυπώντας πλοία γεμάτα σώματα και ψυχές ή ακόμη και τους στοιχισμένους προς ενδεχόμενη επιβίβαση, αποκαμωμένους Εγγλέζους στην απέραντη παραλία. Στον αντίποδα; Μόνη αντίσταση απέναντι στις χιτλερικές δυνάμεις αποτελούν η τελευταία γαλλική γραμμή πριν την παραλία από εδάφους και τρία (;) αγγλικά, μαχητικά αεροσκάφη, που προσπαθούν να φτάσουν μέσα από αερομαχίες στην πολιορκούμενη Δουνκέρκη.

Ένα από αυτά τα μαχητικά πιλοτάρει ο Tom Hardy (o πιλότος, ονόματι «Farrier»), εκ των πρωταγωνιστών του φιλμ, που απλώς είναι ένας σημαντικός χαρακτήρας για ό, τι εξελίσσεται και ίσως καταλυτικός. Ο Tommy (Fionn Whitehead), ήτοι ο πιτσιρικάς Άγγλος στρατιώτης, που αδημονεί -σε σημείο λιποταξίας- να ανέβει σε κάποιο πλοίο ή βάρκα προκειμένου να αφήσει το σημείο της φρίκης και να σωθεί, είναι εκείνος που «ανοίγει» την αυλαία του έργου. Συνοδευτικά, ο Mr Dawson (τον υποδύεται οσκαρικά ο  57χρονος Mark Rylance) είναι ο ιδιοκτήτης του πλοιαρίου «Φεγγαρόπετρα», που μαζί με το νεαρό, άγουρο γιο του θα ξεκινήσουν για το καυτό μέτωπο της βόρειας, γαλλικής ακτής. Από σπόντα δε, μαζί τους θα επιβιβαστεί ο πιτσιρίκος, μαθητής ακόμη, George (Barry Keoghan), μια συγκινητική πραγματικά, τελικά, φιγούρα…

Μπορούμε να εστιάσουμε και σε άλλους χαρακτήρες, που τους δίνεται χώρος αναφορικά με την πλοκή του έργου. Είναι, ωστόσο, περιττό, καθώς ο ίδιος σκηνοθέτης/δημιουργός, παρά τα πρόσωπα στα οποία δίνει ένα παραπάνω βάρος ελέω της αντικειμενικής ανάγκης κάποιος-κάποιοι να πρωταγωνιστούν, δε ξεφεύγει από το ίδιο το γεγονός που θέλει να παρουσιάσει. Ότι δηλαδή, όπως μπορεί κάποιος να δει και στα σχετικά τρέιλερ, ακόμη και μόνο η επιβίωση μπορεί να αποτελέσει νίκη. Μια νίκη που δε στερείται ηρωισμού ή κυριολεκτικής αυτοθυσίας και κυρίως δε σημαίνει μια ντροπή, ήττα ή εξευτελισμός στα μάτια συμπατριωτών τους. Αλλά ακόμη και εχθρών…  

Σημαντική σκηνοθετική άποψη και «δύναμη» του φιλμ; Το «ζωντανό», ρεαλιστικό, πολλές φορές αμοντάριστο πλάνο, με την κάμερα να ακολουθεί την κίνηση του εκάστοτε χαρακτήρα. Επιπλέον; Ο ήχος, που την περισσότερη ώρα στερείται μουσικής, συναισθηματικής-ατμοσφαιρικής, επικάλυψης, κάτι βασανιστικά σύνηθες σε πολεμικά φιλμ. Το πλέον σημαντικό όμως, που δικαιώνει την αναμονή και τις περγαμηνές που δημιούργησε το Dunkirk του C. Nolan είναι άλλο…

Η υπερβολική δραματοποίηση στιγμών φρίκης και απώλειας, κάτι πολυπαιγμένο και σχεδόν… ξεχειλωμένο σε ταινίες, που άνθρωποι χάνονται με το χειρότερο τρόπο δίπλα στους πρωταγωνιστές, λείπει σε μεγάλο βαθμό στη «Δουνκέρκη». Η ταινία όμως, έτσι, ξεφεύγει από τα κινηματογραφικά τετριμμένα, ενισχύοντας την προβολή του πραγματικά, σκληρού και ψυχρού προσώπου του αδίσταχτου πολέμου. Γιατί, ας μη γελιόμαστε, η στιγμή που αφορά την ανάγκη της προσωπικής επιβίωσης, πόσο μάλλον όταν οι σφαίρες και οι βόμβες «θερίζουν», δυστυχώς μπορεί να γίνει ενίοτε οικτρά εγωιστική ή απλώς στυγνά ρεαλιστική.

Εν ολίγοις, το τελευταίο είναι που κάνει την ταινία να ξεχωρίζει, παρά το διαφαινόμενο φόβο του Tommy και τόσων άλλων συμπατριωτών του, παρά τη νηφαλιότητα του αερο-μαχητή Farrier, παρά τη σπαστική ψυχραιμία του αειθαλή κύριου Dawson και παρά την απόγνωση δευτερο-τρίτων ρόλων, αλλά και τόσων,  «ανώνυμων» κομπάρσων. Γιατί, όσο κι αν ο θεατής θέλει ή έχει μάθει να ταυτίζεται με τους πρωταγωνιστές και να συμμερίζεται την ψυχική τους κατάσταση και ό, τι άλλο, το Dunkirk απλώς επιτυγχάνει να θυμίσει και να τονίσει, πάνω και πέρα από συγκεκριμένα πρόσωπα,  ένα πράγμα: Πόσο ελεεινό πράγμα είναι ο πόλεμος και πόσο σημαντικό να είναι κανείς πραγματικά άνθρωπος, σεβόμενος και βοηθώντας τον άνθρωπο…

Δείτε παρακάτω το -εκτενές- τρέιλερ της επικής αυτής ταινίας, που στις 24 Αυγούστου κάνει πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες:

Νίκος Πολιουδάκης

Όσο για το «ποιος είμαι»… Τσέκαρε στην «επαναστατική» μας ομάδα (SREVOLUTION TEAM) και θα δεις… Γιατί δεν είμαι μόνος μου…